چینیها که به طور شگفتانگیزی مردمی هوشمند هستند، هزاران سال این عادت رسمی را داشتند که همیشه برای هر رویداد عمومی از قبیل تغییرات دولتی، انقلابات، پیروزیها، قحطیها و غیره تاریخ را رسماً 25 سال به عقب بکشند. زیرا آنها به خود چنین میگفتند: در حقیقت انقلاب یا ورشکستگی امروز اتفاق میافتد، اما برای درک کردن و ریشه یابی آن و برای هشیارتر شدن باید آدم 25 سال به عقب نگاه کند، زیرا در اثر تجربهای هزاران ساله در چنین وضعی 25 سال زمان لازم است تا دلایل خوب و بد، عادات و غیره ظاهر نتایج خود را نشان دهند.
***
من به بشریتی بهتر در آینده باور ندارم، من فکر نمیکنم که بشریت هرگز بهتر یا بدتر بوده است، بشر همیشه یکسان است. اما هجوم جریانهای شیطانی در انسان در بعضی زمانها نه تنها در میان مجرمین و بیماران روانی در خفا رخ میدهد، بلکه گاهی سیاست آن را آشکار و به شکل بزرگی انجام میدهد و تمام مردم را به دنبال خود میکشد.
***
آیا به راستی تا حال حق با سیاستمداران بوده است؟ آیا ارزش یک بیت از هولدرلین Hölderlin بیشتر از تمام حکمتهای حاکمین نبوده است؟
***
خشونت بد است، و عدم خشونت فقط راه کسانیست که بیدار گشتهاند. این راه هرگز راه همه مردم و راه حاکمین و کسانی که تاریخ جهان را میسازند و جنگها را هدایت میکنند نخواهد گشت. زمین هرگز یک بهشت نمیگردد و بشریت هرگز به خدا و به وحدت و آشتی با او نمیرسد. اما اگر آدم بداند در کدام طرف ایستاده است، آزادتر و آرامتر زندگی میکند. باید برای رنج و تجاوز همیشه آماده بود، اما هرگز اجازه نداریم که ما هم آماده کشتن باشیم.
***
منفعلانه و منتظر در آتش ایستادن بسیار سختتر از حمله کردن است.
***
تمام جهان مسلح و آماده برای زندانی کردن یا کشتن مخالفین است ــ فقط وقتی در جائی کسی از سازگاری، تحمل و برادری صحبت کند، فوراً تمام جبهههای جهان را بر ضد خود تجهیز میکند، از آمریکای سرمایهداری تا استالین، از روحانی پروتستان تا کاتولیک. این هیچ چیز تازهای نیست.
***
من با کمال میل میهن پرستم، اما قبل از آن انسانم؛ و من در جائی که بودن این دو با هم غیر ممکن میشود به انسان همیشه حق میدهم.
***
برای من دیگر نه <وطن> وجود دارد و نه آرمانی، اینها همه دکوراسیونی هستند برای آقایانی که جنگ بعدی را آماده میسازند.
***
وطن برای من هرگز واژهای سیاسی نبوده، بلکه فقط معنای کاملاً انسانی داشته است. وطن ما محلیست که هنگام کودکی اولین عکسهای جهان و زندگی را دریافت کردهایم، و من همشه خانهام را شاکرانه دوست داشتهام.
